काही माणसे पदामुळे मोठी होत नाहीत, तर त्यांच्या कर्तृत्वामुळे, माणुसकीमुळे आणि समाजासाठी जगण्याच्या वृत्तीमुळे मोठी होतात. अशी माणसे एखाद्या व्यक्तीपुरती मर्यादित राहत नाहीत, तर ती समाजाची संपत्ती बनतात. आळेफाटा परिसरातील विनोद काका गांधी हे असेच एक व्यक्तिमत्त्व आहे.
ब्राह्मणवाडा सारख्या दुर्गम भागातून आळेफाट्यासारख्या व्यापारी आणि सामाजिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या ठिकाणी येऊन स्वतःचे स्वतंत्र स्थान निर्माण करणे ही साधी गोष्ट नाही.त्यासाठी अथक परिश्रम, प्रामाणिकपणा,दूरदृष्टी आणि माणसे जोडण्याची कला लागते. विनोद काकांनी या सर्व गुणांच्या जोरावर केवळ स्वतःचे प्रस्थ निर्माण केले नाही,तर असंख्य लोकांच्या जीवनात आशेचा किरण निर्माण केला.
कोरोना महामारीच्या भीषण काळात अनेक जण स्वतःच्या आणि कुटुंबाच्या सुरक्षेची चिंता करत घरात होते.अशा वेळी विनोद काका आणि त्यांच्या संपूर्ण कुटुंबाने स्वतःचा जीव धोक्यात घालून मोफत अन्नछत्र सुरू केले.अनेक भुकेल्यांच्या ताटात अन्न पोहोचवले. संकटात सापडलेल्या असंख्य कुटुंबांना आधार दिला. त्या काळात त्यांनी केलेले कार्य हे केवळ समाजसेवा नव्हते,तर माणुसकीचा जिवंत आविष्कार होता.
आजही गरिब, गरजू, अडचणीत सापडलेला नागरिक किंवा एखादा तरुण मार्गदर्शनाच्या शोधात असेल,तर त्याची पावले सहजपणे विनोद काकांकडे वळतात. कारण त्यांना माहिती असते की, येथे केवळ सल्ला मिळणार नाही, तर आपल्या माणसाप्रमाणे साथ मिळणार आहे.अनेकांसाठी ते मदतीचे छत्र आहेत, तर अनेक तरुणांसाठी प्रेरणास्थान आहेत.
वयाने मोठे असूनही त्यांच्यातील साधेपणा आणि आपुलकी हे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य आहे.पाच वर्षांच्या मुलापासून ते ज्येष्ठ नागरिकांपर्यंत प्रत्येकाला ते आपलेसे वाटतात. त्यांच्याशी दोन शब्द बोलल्यानंतर समोरच्या व्यक्तीला ते आपल्या कुटुंबातीलच एक सदस्य असल्याची भावना निर्माण होते. हीच त्यांची खरी श्रीमंती आहे.
पत्रकारितेच्या चार दशकांच्या प्रवासात असंख्य व्यक्ती भेटल्या. अनेक मोठी नावे,मोठी पदे आणि मोठे प्रभाव पाहिले.मात्र मनाला स्पर्श करणारी,आपुलकीची भावना देणारी आणि खऱ्या अर्थाने मार्गदर्शक वाटणारी व्यक्तिमत्त्वे बोटावर मोजण्याइतकीच आहेत. त्या मोजक्या व्यक्तींमध्ये अग्रक्रमाने नाव घ्यावे लागते ते विनोद काका गांधी यांचे.
सामाजिक,आर्थिक सार्वजनिक, शैक्षणिक, व्यावसायिक किंवा राजकीय क्षेत्र असो, प्रत्येक क्षेत्रात त्यांच्या कार्याचा ठसा उमटलेला दिसतो.अनेक तरुणांना उद्योग-व्यवसायाच्या प्रवाहात आणून त्यांच्या आयुष्याला नवी दिशा देण्याचे काम त्यांनी केले. केवळ स्वतः प्रगती करण्याऐवजी इतरांनाही पुढे घेऊन जाण्याची त्यांची वृत्ती त्यांना वेगळेपण प्रदान करते.
आजच्या स्वार्थी आणि स्पर्धात्मक युगात माणसे जोडणारी,संकटात धावून जाणारी, तरुणांना उभारी देणारी आणि समाजाशी नाळ जपणारी व्यक्तिमत्त्वे दुर्मिळ होत चालली आहेत.विनोद काका गांधी हे त्या दुर्मिळ व्यक्तिमत्त्वांपैकी एक आहेत.त्यांचे जीवन हे अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे,तर त्यांचे कार्य समाजसेवेचा आदर्श आहे.
वाढदिवस हा केवळ शुभेच्छांचा दिवस नसतो,तर व्यक्तीच्या कार्याचा गौरव करण्याचा दिवस असतो.विनोद काका गांधी यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांना उत्तम आरोग्य,दीर्घायुष्य आणि समाजसेवेची अखंड ऊर्जा लाभो, हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा विनोद काका!आपला माणूस म्हणून समाजाच्या हृदयात जपलेले स्थान असेच अधिकाधिक उंचावत राहो, हीच सदिच्छा.
शब्दांकन~ज्येष्ठ पत्रकार सुरेश आण्णा भुजबळ(संपादक एबी न्यूज नेटवर्क)